İkame Mal Nedir? İkame Ürün Nedir?

İkame mal nedir? İkame ürün nedir? Bu kavram; iktisat, para ve yatırıma ilgisi olanların sıklıkla araştırdığı konular arasında yer almaktadır. İkame mal kavramı her ne kadar iktisat ve mikro ekonomi alanlarında kullanılan bir tanım olsa da gündelik hayatta sıkça kullandığımız birçok ürünü kapsar.

Sizlere ikame mal ya da ikame ürün kavramını, ikame mal örnekleri ile açıklamaya çalışacağım. Ayrıca ikame mal kavramı, tamamlayıcı mal kavramı ile de çokça karıştırılmaktadır. İkame mal ve tamamlayıcı mal kavramlarını karıştırmamanız için de tamamlayıcı mal hakkında bilgi vereceğim. Yazımı okuduğunuzda hem konu hakkında bilgi sahibi olacak hem de günlük hayatta ne kadar çok ikame ürün tercih ettiğinizi fark edeceksiniz.

Hazırsanız konumuzun girişini ikame mal ne demek sorusuna yanıt vererek yapalım.

İkame Mal Ne Demek?

İkame mal ne demek sorusunun cevabını merak ediyor olabilirsiniz. Gelin öncelikle ikame mal tanımını yapalım.

İktisat ve tüketici teorisinde ikame ya da ikame edilebilir bir mal, temelde aynı ya da başka bir ürünle yeterince benzer olan bir ürün veya hizmeti ifade eder. Basitçe söylemek gerekirse ikame ürün, bir ihtiyaç için yerine kullanılabilen bir alternatif bir mal ya da hizmettir.

İkame ürünler tüketiciler için bir fayda olarak kabul edildiği için pazarda önemli bir rol oynamaktadır. Çünkü ikame mallar tüketiciye alternatif sunmaktadır. İkameler, iPhone ve Samsung marka telefon gibi aynı amaç için kullanılabilecek en az iki ürün olduğunda ortaya çıkmaktadır.

Bir ürünün diğerinin yerine geçebilmesi için o mal ile belirli bir ilişkiyi paylaşması gerekir. Bu ilişkiler, bir kahve markasının tadının diğerine benzer olması gibi yakın ya da kahve ve çay gibi biraz daha uzak olabilir. Tüketiciler ekonomik olarak temin edemedikleri malın alternatifini tercih edebilirler.

Bu noktada aşağıdaki çıkarımları yapabiliriz:

  • İkame ürün, tüketiciler tarafından kolayca değiştirilebilen bir mal ya da hizmettir.
  • Ekonomide, bir ürüne olan talep diğerinin fiyatı arttığında artarsa, ürünler genellikle ikamedir.
  • İkame ürünler, piyasada rekabet ve daha düşük fiyatlar yaratırken tüketicilere seçenekler ve alternatifler sunar.

Tüketicilere daha fazla seçenek sunmak, pazarda rekabetin oluşmasına ve sonuç olarak fiyatların düşmesine yardımcı olur. Bu tüketiciler için iyi olsa da şirketlerin karlılığı üzerinde tam tersi bir etkiye sahip olabilir. Tüketiciler sonunda birini diğerine tercih edebileceğinden veya pazar payının azaldığını görebileceğinden, rakip ürünler şirketlerin karlılığını azaltabilir.

Finans dünyasında da birbirini ikame edebilecek birçok yatırım aracı vardır. Örneğin dolar yerine altın yatırımı yapılabilir. Yatırım dünyasında birbirini ikame eden ürünleri merak ediyorsanız, en iyi yatırım aracı nedir yazımı okuyabilirsiniz.

İkame mal nedir ya da ikame mal ne demek konusunu açıkladık. Şimdi konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bazı ikame mallara örnek verelim.

İkame Mallara Örnek

Tüketiciler, mal satın alırken genellikle birden fazla seçeneğe sahiptir. Tüketim mallarındaki fiyat değişiklikleri genellikle talebi etkiler ve müşterilerinizin ikame bir ürün satın almasına neden olabilir.

İkame ürünlerin ne olduğunu anlamak, üreticinin hangi ürünleri sunacağını seçmesine yardımcı olur. Ayrıca pazardaki dalgalanmalar sonucu müşterilerini elinde tutabilmelerini sağlar. Şimdi bu ikame mallara örnek verelim.

İkame Mal Örnek 1: Tereyağı ve Margarin

ikame mallar nedirYemek pişirmek için tereyağı kullanan kişiler margarini de tercih edebilirler. Yani margarin tereyağının ikamesi olabilir. Örneğin kurabiye pişirmek isteyen birisi, eğer tereyağı fiyatlarını beklenenden yüksek buluyorsa margarini tercih edebilir.

Sonuçta margarin daha ucuzdur ve tereyağının görevini görebilecek nitelikte bir üründür.

İkame Mal Örnek 2: Fiziksel kitaplar ve E-kitaplar

ikame mal ne demek

Birçok yayıncının kitapları ciltli, ciltsiz ve e-kitap formatında yayınlama alternatifleri vardır. Fiziksel kitaplar ve e-kitaplar tamamen bilgileri içerdiğinden, müşteriler birini diğerinin yerine tercih edebilirler.

Örneğin, fiziksel bir kitap, e-kitap formatından 10 TL daha pahalıysa fiyat bilincine sahip bir müşteri, kitabın dijital sürümünü tercih edebilir. Ya da depolama alanı açısından sıkıntısı olan kişiler, e-kitap satın alarak bu dertten kurtulabilir.

İkame Mal Örnek 3: Sandalet ve Terlik

ikame malSandalet ve terlik, birçok insanın giydiği iki tür hafif yazlık ayakkabıdır. Bu tür ayakkabılar farklı yapısal tasarımlara sahip olsa da her ikisi de sıcak havalarda insanların serin kalmasına yardımcı olur.

Böylece müşteriler sandalet yerine parmak arası terliği de tercih edebilirler bu iki üründe birbirinin ikamesi olabilecek işlevlere sahiptir. Sandalet fiyatlarının artması müşteri talebini azaltabilir. Buna bağlı olarak da terliğe olan talep artabilir.

İkame Mal Örnek 4: Kapuçino ve Latte

ikame ürün nedir

Cappuccino ve latte; espresso, süt v süt köpüğü içeren iki tür kahve bazlı içecektir. Farklı oranlarda olsa da benzer bileşenlerden oluştukları için yakın ikame mallar olarak gösterilebilir.

Eğer kapuçino fiyatı yükselirse, tüketici tutumlarını etkilenerek latteye olan talep artabilir. Buna bağlı olarak latte talebinin artmasına ve tüketicinin kapuçino talebinin düşmesine neden olabilir.

Diğer İkame Mal Örnekleri

İkame mallara örnek olarak, mandalina yerine portakalı, çay yerine kahveyi, zeytin yağı yerine ayçiçek yağını, beyaz et yerine kırmızı eti verebiliriz.

İkame mallara örnekler çoğaltılabileceği gibi Pepsi ve Coca Cola’yı ya da farklı iki markanın A4 kağıdını bu listeye dahil edebiliriz. Fakat bunların ikisi de aynı ürünün farklı markalarda olduğu için tam ikame mallar olarak geçmektedir.

İkame Etkisi Nedir?

İkame etkisi, tüketiciler daha ucuz olan alternatif ürünlere ya da hizmetlere talebinin artmasında görülen etkidir. Bu noktada ikamesi edilen ürün ya da hizmettin talebinde de ters orantılı olarak azalma görülmektedir.

İkame etkisinde tüketici davranışlarının etkisi büyüktür. Aynı zamanda üretici davranışları da doğrudan ikame etkisi oluşturabilir. Örneğin, bir üretici, ürettiği ürünün ham maddesinin alternatifini daha ucuza mal edebileceği ikame bir ürüne geçiş yapabilir.

Bir diğer örnekse işçilik maliyeti daha ucuz olan bir ülkede üretim tesisi açabilir ya da fason üretim yaptırabilirler. Yani aslında başka bir ülkeye dış kaynak sağlamış olur. Bu da ülkemizde, üretim işinde çalışan kişilerin işsiz kalmasına neden olabileceği gibi ekonomiyi de kötü etkiler.

İkame etkisine bir de tam ikame mal olan Coca Cola ve Pepsi’den örnek verelim. Tam ikame mallar her zaman rekabet içindedirler. Tıpkı bu iki markanın arasındaki rekabet gibi. Eğer bir markette ya da restoranda Coca Cola yoksa Pepsi’yi tercih edebilirsiniz.

Fakat ikame mallarda tüketici tercihlerini konuşursak tadından dolayı diğerini seçen bir tüketici için o ürün, tam ikame mal olarak geçmeyecektir.  Yani bir tüketici tadından dolayı Coca Cola’yı tercih ediyorsa Pepsi onun tam ikame ürünü olmayacaktır. Bu noktada bu ayrımı yapabilmek önemlidir.

Aşağıda ikame mal grafiği görebilirsiniz. Coca Cola fiyatı P1 noktasından P2 noktasına artınca talep miktarı da Q1 noktasından Q2 noktasına gerilemiş. Bu durumda Pepsi fiyatında değişiklik olmasa da talep miktarı artış göstermiş.

Tam ikame mal nedir

Bu örnekten yola çıkarak bir ikame ürüne olan talebin sadece fiyat artışı ya da azalışından kaynaklanmayabileceğiniz söyleyebiliriz. İkame mal nedir ve ikame mal etkisi nedir konularını örnekler ile açıkladık. Sıradaki konumuz tamamlayıcı mal ve tamamlayıcı mal örnekleri ile ilgili bilgiler içeriyor.

Tamamlayıcı Mal Nedir?

Tamamlayıcı mal, diğerine değer katan bir ürün ya da hizmettir. Başka bir deyişle, tüketicinin birlikte kullandığı iki maldır diyebiliriz. Tamamlayıcı mallarda biri olmadan diğeri işlevini yitirecektir. Örneğin araba ve benzin gibi… Arabaya benzin koymadığınız sürece çalıştıramazsınız. Benzini olmayan bir araç otomatik olarak işlevini yitirir ve sizi bir yerden bir yere götürmez.

Tamamlayıcı mallara örnek vererek konunun daha da iyi anlaşılması sağlayalım.

Tamamlayıcı Mallara Örnek

Tamamlayıcı malların birbirleriyle negatif bir ilişkisi vardır. X ürününün fiyatı arttığında, Y ürününe olan talebin düştüğü anlamına gelir. Bunun nedeni, daha yüksek fiyat nedeniyle daha az kişinin X ürününü satın almasıdır. Sonuç olarak daha az insan, yalnızca X ürününe değer katan Y ürününü de satın almıştır. Finansal kavramda buna ‘talebin negatif çapraz esnekliği’ denmektedir.

Bir iPhone marka telefon düşünelim. Eğer bu telefonun fiyatı yüzde 10 artarsa, bu daha düşük talep seviyelerine yol açabilir. Buna bağlı olarak daha az insan iPhone satın alıyorsa daha az insan iPhone telefon kılıfı satın alacaktır. İki tamamlayıcı maldan birinin fiyatı düşer ve satış oranı artarsa otomatik olarak diğer tamamlayıcı ürünün talebi de artar diyebiliriz.

Burada verdiğimiz araba ve benzin örneğinde tamamlayıcı mallar, güçlü tamamlayıcı mallardır. Birisi olmadan diğerinin çalışması mümkün değildir. iPhone ve telefon kılıfı örneğindeki tamamlayıcı mallar ise zayıf tamamlayıcı mallardır. Burada biri olmadan da diğeri çalışmasını ve işlevini devam ettirir. Ancak yine de tamamlayıcı mal niteliğindedir.

Diğer Tamamlayıcı mal örnekleri:

  • Teniz topu ve tenis raketi
  • Cep telefonu ve sim kartlar
  • Oyun konsolu ve oyunlar
  • Walkman ve kulaklık
  • Laptop ve şarj aleti

İkame mal nedir konusunu örnekler ile açıkladık. Bu konuya ekstra olarak da tamamlayıcı mal nedir konusuna kısaca değindik. Artık bu iki konu hakkında bilgi sahibisiniz. Eğer aklınıza takılan bir soru ya da eklenmek istediğiniz bir konu olursa bana aşağıdaki yorumlar bölümünden yazabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz